Αν θέλουμε να πάμε αλλιώς, πρέπει να κάνουμε τα πράγματα αλλιώς. Σε κάθε άλλη περίπτωση, μάλλον κάνουμε τα ίδια.

Σε άρθρο τους ο Παντελής Αυθίνος και η Ζέττα Μελαμπιανάκη (το άρθρο στο https://www.elaliberta.gr) αναφέρονται στο γιατί τα ταξικά συνδικάτα και κατ΄επέκταση η αντικαπιταλιστική κι επαναστατική αριστερά πρέπει να συμμετάσχουν, όπως έχει ήδη κάνει το ΠΑΜΕ (ΚΚΕ) και το ΜΕΤΑ (ΛΑΕ), ενεργητικά στην απεργία-ημέρα πανεθνικής δράσης που κήρυξαν ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ με τμήματα του κεφαλαίου στις 30 Μάη.

Η επιχειρηματολογία, αν και πλούσια σε στοιχεία που φωτίζει μερικές πλευρές των γεγονότων που οδήγησαν τις τριτοβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις σε αυτή την απεργία, είναι εξαιρετικά φτωχή σε συμπεράσματα κι επαναλαμβάνει ότι ακριβώς λεγόταν σε όλες τις προηγούμενες απεργίες, όταν ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ τις οργάνωναν είτε κάτω από τη πίεση του κινήματος, είτε για τους εθιμοτυπικούς λόγους δικαιολόγησης της ύπαρξής τους.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν αυτή η απεργία εμπεριέχει κάτι καινούργιο ή αποτελεί συνέχεια της προδοσίας που έχει ήδη συντελεστεί και απλά στο κύκλο των προδοσιών προστίθεται το πρόγραμμα της ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ που σε τελευταία ανάλυση δεν είναι και τόσο διαφορετικό, όπως λένε οι συγγραφείς, από τη συνυπογραφή του ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ που ήδη ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ έχουν συμφωνήσει με ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕ,ΕΣΕΕ στα πλαίσια της Οικονομικής Κοινωνικής Επιτροπής (ΟΚΕ), εκεί δηλ. όπου οι ξεπουλημένοι συνδικαλιστές γραφειοκράτες μαζί με το κεφάλαιο συναποφασίζουν πότε θα απεργήσουν και πότε δεν θα απεργήσουν. Όμως οι συγγραφείς θα πρέπει να να συμφωνήσουν μαζί μας ότι είναι τελείως διαφορετικό η υπογραφή μιας συμφωνίας και άλλο η κινητοποίηση των μαζών κάτω από τη σημαία της συμφωνίας όπως ακριβώς είναι η διαφορά των εθνικιστικών παραληρημάτων σε εφημερίδες από την πραγματική κινητοποίηση μαζών στα εθνικιστικά συλλαλητήρια και η οργάνωση της πάλης εναντίον τους.
Οι συγγραφείς παρουσιάζουν τη κήρυξη της απεργίας ως αποτέλεσμα των ενδοαστικών αντιθέσεων, τη σύγκρουση στα υψηλά κλιμάκια της άρχουσας τάξης πάνω στο ζήτημα του τέλους των Μνημονίων με τη προληπτική πιστωτική γραμμή ή με μια καθαρή έξοδο, δηλ. ως μια διαμάχη για το ποιος θα ευνοηθεί από τη μια ή την άλλη επιλογή που αναμφίβολα καμιά από τις δυο επιλογές δεν ευνοεί την εργατική τάξη, παρά μόνο στη λογική του μικρότερου κακού, δηλ. μια επιλογή ανάμεσα στη Σκύλα και τη Χάρυβδη. Πρακτικά ισχυρίζονται ότι πρόκειται για μια απεργία με τις ευλογίες της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ για την προπαγάνδιση της καθαρής εξόδου που βρίσκει συμμάχους και τα μικροαστικά στρώματα καθώς αναμένουν μια μείωση των φορολογικών βαρών για τη βελτίωση κερδών και εισοδημάτων.
Ὀμως σε αντίθεση με την πρόσκαιρη συμμαχία στην απεργία της 4/1/16 που επισημαίνουν οι συγγραφείς, που κάθε φορέας είχε το δικό του πρόγραμμα, εδώ δεν πρόκειται για μια πρόσκαιρη συμμαχία, έστω αντιμνημονιακού χαρακτήρα αλλά για μια πολιτική συμφωνία σωτηρίας και ανόρθωσης του χρεοκοπημένου καπιταλισμού. Οι συγγραφείς δεν θέλουν να πιστέψουν ή εσκεμμένα αγνοούν ότι η κήρυξη της απεργίας στις 30 Μάη αποσκοπεί στην διάλυση του άτυπου μπλοκ που δημιουργήθηκε μεταξύ ΠΑΜΕ και Πρωτοβάθμιων Σωματείων στις 12/1/18 κατά του αντισυνδικαλιστικού νόμου για την απεργία, συν όλων των άλλων μνημονιακών μέτρων που ψηφίστηκαν την ημέρα εκείνη.

Η 30 Μάη είναι μια προληπτική απεργία για την ανάληψη της πρωτοβουλίας των κινήσεων από τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία και την αποτροπή δημιουργίας ενός συμπαγούς εργατικού αντικαπιταλιστικού-επαναστατικού μετώπου έξω και πέρα από τα όρια της. Συνέχεια

Advertisements

Απεργία 30 Μάη: Όχι στην απεργία ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, όχι στο συνδικαλιστικό φετιχισμό

Η απεργία της 30 Μάη και ο συνδικαλιστικός φετιχισμός

Η απεργία της 30 Μάη δεν εντάσσεται στις καθιερωμένες απεργιακές τουφεκιές των ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, σας αυτές που οργάνωναν τα τελευταία 10 χρόνια της κρίσης. Δεν έχουν καμιά βαρύτητα τα αιτήματα που αυτοτελώς προβάλλουν, οικονομικού ή θεσμικού χαρακτήρα. Η πολιτική κατεύθυνση της απεργίας δεν σκοπεύει στην εκτόνωση της συσσωρευμένης οργής, ούτε αποτελεί μια επανεκτίμηση της αποτυχημένης γραμμής τους. Οι πολιτικές επιδιώξεις της απεργίας κρύβονται στο μνημόνιο συναντίληψης των ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ με επαγγελματικούς φορείς του κεφαλαίου και των μικροαστικών στρωμάτων, στο πρόγραμμα της ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ.

Ὀχι λίγοι συνδικαλιστές επεσήμαναν με ακρίβεια το πρόγραμμα ταξικής συνεργασίας που φέρει τον τίτλο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ αλλά προβληματίζονται για το τι θα κάνουν την ημέρα της απεργίας: Θα απεργήσουν ή όχι; Τα ερωτήματα και ο προβληματισμός προέρχονται κυρίως από αγωνιστές που συμμετείχαν σε όλες, ακόμα και στις πιο αποτυχημένες, απεργιακές κινητοποιήσεις, όταν ΓΣΕΕ & ΑΔΕΔΥ δεν κούνησαν το δαχτυλάκι για την επιτυχία τους. Ορισμένοι, όπως και συνολικά το ΠΑΜΕ, σκέφτονται ότι είναι σημαντικό να καταγγείλουμε την ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ αλλά απεργώντας να δημιουργήσουμε στο δρόμο έναν ταξικό συσχετισμό δύναμης.
Το ΠΑΜΕ συμμετέχει στην απεργία γιατί οι γραφειοκράτες της ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ οικειοποιήθηκαν το σύνθημα του 20ου Συνεδρίου του ΚΚΕ για την Κοινωνική Συμμαχία όπως κάποτε ο Παπανδρέου το σύνθημα της Αλλαγής. Η υιοθέτηση του συνθήματος της πραγματικής Κοινωνικής Συμμαχίας δεν πρόκειται να βοηθήσει το ΠΑΜΕ, όπως δεν βοήθησε και το σύνθημα της Πραγματικής Αλλαγής. Αυτή τη στιγμή, η επίδειξη νομιμοφροσύνης στα κελεύσματα του ΣΕΒ και ΣΙΑ για τη κινητοποίηση της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων κάτω από τη σημαία του κυβερνητικού προγράμματος της δίκαιης ανάπτυξης και τη σημαία της προετοιμασίας του πολέμου δεν είναι η καλύτερη πολιτική συμβουλή ακόμα κι αν το ΠΑΜΕ διαμορφώνει το δικό του μπλοκ και τα δικά του συνθήματα. Συνέχεια

ΔΣ εργαζομένων ή ανακριτικό γραφείο;

ΒΟΛΟΣ: Δ.Σ. Εργαζομένων ή Ανακριτικό Γραφείο;

            Ο σ. Γιάννης Χατζηγιάννης είναι εργαζόμενος στον ΕΦΚΑ Μισθωτών Μαγνησίας και την Παρασκευή 4/5/2018 κατάφερε να θέσει το ζήτημα της έλλειψης προσωπικού καθαριότητας στην υπουργό εργασίας Αχτσιόγλου κατά την επίσκεψή της στο Βόλο.  Το ζήτημα είναι γνωστό σε όλους  τους εργαζόμενους και στα συνδικαλιστικά όργανα στον ΕΦΚΑ πανελλαδικά καθώς αφορά δεκάδες καταστήματα  που στερούνται προσωπικού καθαριότητας εδώ και πέντε μήνες.

Το τοπικό σωματείο στο οποίο είναι μέλος δεν οργάνωσε ούτε μια επαφή με την υπουργό (εκ των υστέρων έγινε γνωστό ότι είχε στείλει επιστολή) αλλά ούτε μια παρέμβαση κατά την περιοδεία της στο Βόλο  αν και η συνδικαλιστική παράταξη στην οποία συμμετέχει ο σ.  είχε επίμονα ζητήσει από την πλειοψηφία του σωματείου να λάβει απόφαση για την κινητοποίηση των εργαζομένων.

Η παρέμβασή του σ. έγινε στην είσοδο του Δημαρχείου Βόλου όπου κατάφερε να συνομιλήσει με την υπουργό και να της θέσει το καυτό ζήτημα, αν και περικυκλωμένος αρχικά από τους άνδρες της ασφάλειας Βόλου.

Την Δευτέρα 7/5/18 η τοπική εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (βλ.tο άρθρο παρακάτω) δημοσίευσε εκτενές άρθρο που αναφερόταν στην σχετική παρέμβαση.

Σε έκτακτο ΔΣ στις 7/5/18, η πλειοψηφία του σωματείου του  έθεσε θέμα για την παρέμβαση του σ.  λοιδορώντας ότι ‘πήγε για τις φωτογραφίες” και θα ζητούσε δημοσιογραφικά κασετόφωνα για να μάθει τι ακριβώς ειπώθηκε στην συνομιλία με την υπουργό στην είσοδο του Δημαρχείου.

Η παράταξη στην οποία είναι μέλος τον υπερασπίστηκε χωρίς δεύτερη κουβέντα αλλά παραμένει εκπληκτικό ότι οι πασοκοδεξιές ηγεσίες που πλειοψηφούν στα σωματεία όλο και περισσότερο μοιάζουν με ανακριτικά γραφεία παρά με όργανα των εργαζομένων.

Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ο σ. εξαιτίας της συνδικαλιστικής και πολιτικής του δράσης έχει κληθεί μια φορά σε απολογία κι έχει απειληθεί ακόμα δυο φορές με μηνύσεις από τη πλειοψηφία του ΔΣ. Οι εργαζόμενοι στον ΕΦΚΑ πρέπει να απορρίψουν μεθόδους που είναι απολύτως ξένες στο εργατικό κίνημα.

http://www.eek.gr/index.php/concerninglabor/5624-volos-d-s-ergazomenon-i-anakritiko-grafeio

Ακολουθεί το link της εφημερίδας ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ που αναστάτωσε την πλειοψηφία του ΔΣ του Συλλόγου Εργαζομένων Διοικητικών Υπαλλήλων ΙΚΑ Μαγνησίας

Λύση στο θέμα της καθαριότητας ζήτησαν από την Εφη Αχτσιόγλου υπάλληλοι του ΕΦΚΑ
Τελευταία ενημέρωση: 2018-05-07, 16:28:27 (ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, 7/5/18 σελ.7)

ΑΧΤΣΙΟΓΛΟΥ 4-5-18

Αποδέκτης έντονων διαμαρτυριών από αντιπροσωπεία εργαζομένων στον ΕΦΚΑ Βόλου έγινε την περασμένη Παρασκευή η υπουργός Εργασίας Εφη Αχτσιόγλου.
Λίγα λεπτά πριν ξεκινήσει η πολιτική εκδήλωση της ΝΕ του ΣΥΡΙΖΑ, αντιπροσωπεία με υπαλλήλους με επικεφαλής το Γιάννη Χατζηγιάννη, ενημέρωσε την υπουργό για την άθλια κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οι διοικητικές υπηρεσίες του ΕΦΚΑ εξαιτίας της έλλειψης καθαριότητας από τις αρχές του χρόνου.
«Το πρόβλημα είναι σοβαρό. Η στάση της διοίκησης είναι αδιανόητη. Δεν είναι δυνατόν να φέρνουμε καθαριστικά από το σπίτι και να κλειδώνουμε τους χώρους υγιεινής προκειμένου να μην προκύψουν προβλήματα με τη δημόσια υγεία» υπογράμμισε ο κ. Χατζηγιάννης απευθυνόμενος στην κ. Αχτσιόγλου και ζήτησε να βρεθεί λύση.
Ο ΕΦΚΑ έχει ξέμεινε… από καθαρίστριες τέλος Δεκεμβρίου του 2017, μόλις έληξε η σύμβαση με τον ιδιώτη εργολάβο. Από τότε μέχρι σήμερα, όπως καταγγέλλουν οι υπάλληλοι τα γραφεία και οι χώροι υγιεινής δεν καθαρίζονται, με ότι αυτό συνεπάγεται για τη δημόσια υγεία. Προκειμένου μάλιστα να μην δημιουργηθούν σοβαρά προβλήματα, οι χώροι υγιεινής που λειτουργούν για το κοινό έχουν κλειδωθεί… μέχρι νεωτέρας.
Οι εργαζόμενοι στο ΕΚΦΑ έχουν προβεί σε αλλεπάλληλες κινητοποιήσεις καταγγέλλοντας την διοίκηση για πλήρη αδιαφορία, το πρόβλημα ωστόσο παραμένει.
Αυτό έχει ως συνέπεια, όπως καταγγέλλουν οι συνδικαλιστές «η κατάσταση υγιεινής στους χώρους εργασίας να είναι άθλια, απαράδεκτη αλλά και επικίνδυνη για την υγεία των εργαζόμενων, ενώ η αντιμετώπιση και τα σχόλια από το συναλλασσόμενο κοινό κάθε άλλο παρά κολακευτικά είναι για τη συνολική εικόνα του Οργανισμού.
Η υπουργός Εργασίας δήλωσε ενήμερη για το θέμα και υπογράμμισε ότι ο διαγωνισμός σύντομα θα ολοκληρωθεί προκειμένου να επανέλθει σε ομαλότητα η κατάσταση σε όλες τις περιφερειακές υπηρεσίες.

Απεργία 30 Μάη: όχι στην ταξική προδοσία των ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ

30 Μάη 2018 : Ημέρα Πανεθνικής Δράσης” για τις ανάγκες του κεφαλαίου,

της κυβέρνησης και των Βρυξελλών.

Για 30 Μάη, οι τριτοβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις ΓΣΕΕ & ΑΔΕΔΥ, αγκαζέ με επαγγελματικούς φορείς κήρυξαν απεργία και “πανεθνική ημέρα δράσης”. Τα χρόνια των μνημονίων όχι λίγες φορές, διάφοροι επαγγελματικοί φορείς συντονίστηκαν με τους αγώνες των εργαζομένων κηρύσσοντας απεργία, προβάλλοντας τα δικά τους αιτήματά.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα μικροαστικά στρώματα συνεθλίβησαν από τη κρίση και τα πιο φτωχά από αυτά βρέθηκαν σε αγώνες και σε ορισμένες περιπτώσεις στο πλευρό της εργατικής τάξης. Όμως μέχρι σήμερα δεν είχε υπάρξει ένα τόσο λεπτομερές μνημόνιο συναντίληψης με επαγγελματικούς φορείς που εκπροσωπούν τους φτωχούς βιοπαλαιστές, όσο η ΓΣΕΕ του Παναγόπουλου τους εργάτες.

ÃÓÅÅ  ÊÁÔÁËÇØÇ

Kατάληψη της ΓΣΕΕ το 2008

Το υπογεγραμμένο κείμενο δεν είναι η προσχώρηση των μικροαστικών στρωμάτων στο πρόγραμμα της εργατικής τάξης όπως προπαγανδίζει η συνδικαλιστική γραφειοκρατία αλλά το αντίστροφο. Το βασικό συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι για να σωθεί η εργατική τάξη, πρέπει να σωθεί ο καπιταλισμός.

Η απεργία-πανεθνική δράση κηρύσσεται από την ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (Κ.Σ) με την υπογραφή ενός Μνημονίου ταξικής συνεργασίας. Η μόνη υπογραφή που απουσιάζει είναι του ΣΕΒ, ο οποίος για λόγους κύρους και γοήτρου επέτρεψε να υπογράψουν οι πολιτικές σκιές του. (ΓΣΕΒΕ, ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ, ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ, ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ, ΑΝΩΤΑΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ).

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ

Το σήμα που ανακάλυψαν ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ για το πρόγραμμα ταξικής προδοσίας

κοινωνικη συμμαχια

Το σήμα του υποψήφιου του ΠΑΣΟΚ το 2006 Άρη Γιαννακίδη με τον συνδυασμό ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

Το Μνημόνιο συναντίληψης της Κ.Σ. είναι προϊόν της απονομιμοποίησης στη συνείδηση των εργαζομένων των τριτοβάθμιων συνδικαλιστικών οργανώσεων (η ΓΣΕΕ μας καλούσε να ψηφίσουμε ΝΑΙ στα Μνημόνια και πρόσφατα η ΑΔΕΔΥ συγκρότησε μνημονιακό προεδρείο ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ) που εκφράζεται στην πλήρη τους αδυναμία να γεμίσουν ακόμα και τους χώρους των απεργιακών συγκεντρώσεων. Αυτό το μεγάλο κενό, αποτέλεσμα της χρεοκοπημένης τους πολιτικής, έρχονται να το καλύψουν οι επαγγελματικοί φορείς με ηγεσίες πασοκοδεξιές και με πλήρη υποταγή των εργατικών ταξικών αιτημάτων στην ανόρθωση της καπιταλιστικής ελληνικής οικονομίας.

Όμως δεν είναι μόνο αυτό. Οι ανάγκες της άρχουσας τάξης δεν εστιάζονται στο να βάλει εκ νέου ο εργαζόμενος πλάτη στο να βγει η χώρα από τη χρεοκοπία και το κεφάλαιο από το διεθνές αδιέξοδο: Σε μια διαρκώς επιδεινούμενη διεθνή αρένα (βλ. Πόλεμος στη Συρία, αποχώρηση Τραμπ από τη συμφωνία με Ιράν, κλιμάκωση εκατέρωθεν της έντασης στο Αιγαίο ή το εθνικιστικό παραλήρημα για την Δημοκρατία της Μακεδονίας), η Κ.Σ. βάζει πρώτο στόχο την ανόρθωση της πατρίδας (να μην ξεχνιόμαστε ότι πρόκειται για την καπιταλιστική πατρίδα των μνημονίων) και συνακόλουθα την υπεράσπισή της σε ενδεχόμενο πολέμου. Κάθε κυβέρνηση για τη διεξαγωγή του πολέμου απαιτεί την συναίνεση της εργατικής τάξης που ποτέ δεν δημιουργείται ως κεραυνός εν αιθρία. Ένα ολόκληρο πλέγμα σχέσεων απαιτείται να δημιουργηθεί ώστε ο πόλεμος να είναι “δίκαιος” για κάθε εμπόλεμη πλευρά. Το πρόγραμμα της Κ.Σ. αποτελεί το πρώτο βήμα της εθνικής, αλλά πάντοτε αστικής ενότητας για την συναίνεση των εργαζομένων στην περίπτωση πολέμου.

Τα αιτήματα της Κ.Σ. και ταξικής συνεργασίας είναι να ξαναστηθεί στα πόδια της η χρεοκοπημένη καπιταλιστική οικονομία με τη βοήθεια των εργαζομένων. Οι ίδιοι να μετριάσουν τις διεκδικήσεις τους αφού πρώτα προέχει η ανόρθωση της καπιταλιστικής οικονομίας.

Η εργατική τάξη και οι ταξικές της οργανώσεις πολιτικές, συνδικαλιστικές, κινήσεις πόλεις και αυτοοργανωμένες συλλογικότητες πρέπει να απορρίψουν το πρόγραμμα ταξικής συνεργασίας και υποταγής στο κεφάλαιο που εμπεριέχει το πρόγραμμα της “εθνικής ενότητας” με το κεφάλαιο για τον πόλεμο.

DSC01452

Το πρόγραμμα της Κ.Σ. είναι το πρόγραμμα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ για την δίκαιη ανάπτυξη, δηλαδή την παραγωγική καπιταλιστική ανασυγκρότηση της οικονομίας και της κοινωνίας που θα διασφαλίζει την κερδοφορία του κεφαλαίου και από την οποία η εργατική τάξη ίσως πάρει κάποιο μερίδιο. Γι αυτό τα εξέχοντα στελέχη της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ δεν δίστασαν να υπογράψουν την περιβόητη συμμαχία.

Αντιγράφουμε από το Μνημόνιο ταξικής συνεργασίας:

α) “Ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και καινοτομίας με γνώμονα ένα Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο για το μετασχηματισμό του παραγωγικού προτύπου της χώρας”. β) “Κοινωνικό Κράτος που παρέχει δίχτυ ασφαλείας για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και τους πιο αδύναμους συμπολίτες μας”. γ) “Πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης, που θα ενισχύουν την υγιή επιχειρηματικότητα, τον παραγωγικό σχεδιασμό και το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας”. δ) “Δημόσιο σύγχρονο, αποτελεσματικό, ψηφιακό, αξιοκρατικό, δημοκρατικό και βιώσιμο με σεβασμό στα δικαιώματα των πολιτών και των λειτουργών του. Εξάλειψη των αντιαναπτυξιακών, διαρθρωτικών και γραφειοκρατικών εμποδίων”. ε) “Περιορισμό της εξοντωτικής φορολόγησης και εξάλειψη της δημευτικού χαρακτήρα εισφορολόγησης, με παροχή φορολογικών κινήτρων συνδεδεμένων με την υγιή ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας”. στ) “Πολιτικές αγοράς εργασίας που δεν θα αναπαράγουν την εκμετάλλευση, τη φτώχεια και τον αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων, αλλά αντίθετα θα αναβαθμίζουν το ανθρώπινο δυναμικό και θα συμβάλλουν αποφασιστικά στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας”. ζ) “Ανεξάρτητη Δικαιοσύνη και εμπέδωση του Κράτους Δικαίου”.

Στο πρόγραμμα συμπεριλαμβάνεται το αίτημα “δραστική καταπολέμηση της ανεργίας, με βιώσιμες (;) θέσεις εργασίας και αξιοπρεπείς όρους και αμοιβές”, “χωρίς λουκέτα και στρατιές ανέργων” αλλά βασική προϋπόθεση γι’ αυτό είναι να επιβιώσουν οι υγιείς παραγωγικές παραγωγικές δυνάμεις του τόπου, δηλαδή ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής που σημαίνει την ανάταξη της χρεοκοπημένης χώρας στις πλάτες των εργαζομένων με μισθούς και συντάξεις πείνας, διαρκή ξενιτιά.

Δεν τίθεται ούτε εξ απαλών ονύχων το ζήτημα του χρέους, το ζήτημα των τραπεζών, το ζήτημα της ΕΕ, του ΔΝΤ και των Μνημονίων. Ίσως γιατί στις 20 Αυγούστου, όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση θα έχουμε βγει από αυτά!

Όσοι ισχυρίζονται ότι με την απόρριψη της απεργίας και της “Πανεθνικής Ημέρας Δράσης” στις 30 Μάη δεν καλλιεργείται η ενότητα του κινήματος, θα πρέπει να αναρωτηθούν πότε οι τριτοβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις βρέθηκαν επικεφαλής του κινήματος τα τελευταία δέκα χρόνια. Αυτή η άθλια υποταγή τους και η προσχώρησή τους στα Μνημόνια, παρά τις απεργίες που κήρυσσαν κατά καιρούς και ήταν η αναγκαία βαλβίδα εκτόνωσης της οργής, είναι σήμερα η πηγή της κρίσης τους. Η κρίση τους όμως δεν θα ξεπεραστεί με μέτωπα αλά ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ και την έγγραφη προσχώρησή τους στο κυβερνητικό πρόγραμμα των Βρυξελλών. Εκτός αν οι ταξικές δυνάμεις του κινήματος προσχωρήσουν στην “πανεθνική ημέρα δράσης” αλλά με… ταξικά συνθήματα. Δεν πρόκειται για μια απεργία όπως όλες οι προηγούμενες.

Στις 12 Γενάρη, όταν ψηφίζονταν τα νέα προαπαιτούμενα μαζί και ο αντισυνδικαλιστικός νόμος για την απεργία, ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ αρνήθηκαν να κηρύξουν απεργία, καθήκον το οποίο ανέλαβε το ΠΑΜΕ, ο Συντονισμός Πρωτοβάθμιων Σωματείων και όποιο σωματείο έβλεπε το διαρκές έγκλημα. Εκ των πραγμάτων δημιουργήθηκε ένα άλλο κέντρο λήψης αποφάσεων για τον απεργιακό αγώνα.

Στην ίδια λογική πρέπει να προχωρήσουμε και σήμερα και καμιά ταξική δύναμη δεν πρέπει να προσχωρήσει στη λογική μιας απεργίας που μας δένει στο άρμα του κεφαλαίου, των κυβερνήσεων των μνημονίων και αύριο στις ανάγκες του πολέμου.

Η ανάγκη για ένα νέο κέντρο αγώνα είναι απαραίτητο όσο ποτέ. Το ΕΕΚ και στο 16ο συνέδριο του επιμένει στην κατεύθυνση μιας πανελλαδικής συνέλευσης όλων των μαχόμενων εργατικών δυνάμεων για να καθοριστεί ένα ταξικό πρόγραμμα πάλης και άμεσης δράσης. Σε αυτό το καθήκον συμπεριλαμβάνεται πια και το πως θα αποτρέψουμε τον κίνδυνο ενός ιμπεριαλιστικού πολέμου στην περιοχή μας.

12/5/2018

Γιάννης Χατζηγιάννης, Εργαζόμενος ΕΦΚΑ
Νίκος Πελεκούδας, μέλος ΔΣ του ΣΕΦΚ

(δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΝΕΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ)

ΚΑΡΛ ΜΑΡΞ, 200 χρόνια από τη γέννησή του

Γράφτηκε: Ιούνης 1877
Πρωτοδημοσιεύτηκε:«Λαϊκό ημερολόγιο»,Μπράουνσβαϊγκ, 1878
Πηγή:Εκδόσεις «Γνώσεις»
Σύνταξη:Π. Βήχος και Πολιτικό Καφενείο
HTML Markup: Αντώνης Μεγρέμης για το ελληνικό Διαδικτυακό Αρχείο Μαρξιστών, Μάης 2004

Ο άνθρωπος που έδωσε για πρώτη φορά επιστημονική βάση στο σοσιαλισμό και επομένως σε όλο το εργατικό κίνημα της εποχής μας, ο Καρλ Μάρξ, γεννήθηκε στο Τρήρ το 1818. Σπούδασε στη Βόννη και στο Βερολίνο στην αρχή νομικές επιστήμες, αλλά αμέσως κατόπιν αφιερώθηκε αποκλειστικά στη μελέτη της ιστορίας και της Φιλοσοφίας και ετοιμαζόταν το 1842 να γίνει υφηγητής της φιλοσοφίας, όταν η πολιτική κίνηση που δημιουργήθηκε μετά το θάνατο του Φρειδερίκου Γουλιέλμου ΙΙΙ τον οδήγησε σε άλλη σταδιοδρομία. Οι αρχηγοί της φιλελεύθερης αστικής τάξης της Ρηνανίας, οι Καμπχάουζεν, Χάνσεμαν, κτλ., ίδρυσαν με τη συνεργασία του στην Κολωνία την «Εφημερίδα του Ρήνου» και ο Μάρξ, που είχε κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση με την κριτική του για τις συζητήσεις του επαρχιακού κοινοβουλίου της Ρηνανίας, κλήθηκε το φθινόπωρο του 1842 νʼ αναλάβει τη διεύθυνση της εφημερίδας. Η «Εφημερίδα του Ρήνου» έβγαινε βέβαια κάτω από λογοκρισία. Η λογοκρισία όμως δεν κατάφερνε να τα βγάλει πέρα μαζί της. (σ.σ. Ο πρώτος λογοκριτής της «Εφημερίδας του Ρήνου» ήταν ο αστυνομικός σύμβουλος Ντόλεσαλ, ο ίδιος που άλλοτε έσβηνε από την «Εφημερίδα της Κολωνίας» την αγγελία της μετάφρασης της «Θείας Κωμωδίας» του Δάντη από τον Φιλαλήθη (τον κατοπινό βασιλιά Ιωάννη της Σαξονίας) με την παρατήρηση: Με θεία πράγματα δεν επιτρέπεται να παίζουμε κωμωδία) Η «Εφημερίδα του Ρήνου» δημοσίευε σχεδόν πάντα τα άρθρα που χρειάζονταν. Στην αρχή πρόσφεραν στο λογοκριτή κατώτερης ποιότητας υλικό για να σβήνει, ώσπου υποχωρούσε είτε μόνος του, είτε αναγκάζονταν να υποχωρήσει εμπρός στην απειλή ότι δε θα έβγαινε η εφημερίδα την άλλη μέρα. Αν υπήρχαν δέκα εφημερίδες με το ίδιο θάρρος σαν την «Εφημερίδα του Ρήνου» και αν οι εκδότες τους θυσίαζαν μερικές εκατοντάδες τάλιρα παραπάνω για έξοδα εκτύπωσης, η λογοκρισία στη Γερμανία θα είχε κιόλας γίνει αδύνατη από το 1843. Όμως οι γερμανοί ιδιοκτήτες εφημερίδων ήταν μικρόλογοι, δειλοί φιλισταίοι και η «Εφημερίδα του Ρήνου» έκανε τον αγώνα μόνη της. Έφθειρε τον ένα λογοκριτή ύστερα από τον άλλο. Τελικά την περνούσαν από διπλή λογοκρισία. Ύστερα από την πρώτη λογοκρισία την έβλεπε άλλη μια φορά και την λογόκρινε τελικά ο κυβερνητικός πρόεδρος Regierungspsasident)(σ.σ. Κυβερνητικούς προέδρους — Regierungspsasident — λέγανε στην Πρωσία τους εκπροσώπους της κεντρικής κυβέρνησης στους νομούς). Αλλά κι αυτό δεν ωφέλησε. Στις αρχές του 1843 η κυβέρνηση δήλωσε ότι δε μπορεί να τα βγάλει πέρα μʼ αυτή την εφημερίδα και την απαγόρευσε χωρίς άλλη διαδικασία.

Ο Μάρξ που στο μεταξύ είχε παντρευτεί την αδελφή του κατοπινού αντιδραστικού υπουργού φον Βέστφαλεν, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι και έβγαλε εκεί μαζί με τον Α. Ρούγκε τα «Γερμανογαλλικά Χρονικά», όπου με την «Κριτική της χεγκελιανής φιλοσοφίας του δικαίου» άρχισε τη δημοσίευση της σειράς των σοσιαλιστικών του έργων. Δημοσίευσε ακόμα μαζί με τον Φ. Ένγκελς την «Αγία οικογένεια. Ενάντια στον Μπρούνο Μπάουερ και Σία». Το έργο αυτό ήταν μια σατιρική κριτική μιας από τις τελευταίες μορφές που είχε πάρει ο τότε γερμανικός φιλοσοφικός ιδεαλισμός.

Ο Μάρξ δίπλα στη μελέτη της πολιτικής οικονομίας και της ιστορίας της μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης έβρισκε πάντα καιρό για να χτυπάει σε κάθε ευκαιρία την πρωσική κυβέρνηση. Η πρωσική κυβέρνηση για να εκδικηθεί ενέργησε και πέτυχε την άνοιξη του 1845 από την κυβέρνηση Γκιζό την απέλαση του Μάρξ από τη Γαλλία. Φαίνεται ότι ο κύριος Αλέξανδρος φον Χούμπολντ έπαιξε εδώ το ρόλο του μεσολαβητή. Ο Μάρξ εγκαταστάθηκε στις Βρυξέλλες και δημοσίευσε εκεί το 1848,(σ.σ. Στο πρωτότυπο αναφέρεται λαθεμένα η χρονολογία 1846) στα γαλλικά το “Discours sur le libre ecange” («Διατριβή για την ελεύθερη ανταλλαγή») και το 1847 τη “Misere dela philosophie” («Φιλοσοφία της αθλιότητας»)του Προυντόν. Ταυτόχρονα βρήκε την ευκαιρία να ιδρύσει στις Βρυξέλλες ένα γερμανικό εργατικό σύλλογο και έτσι άρχισε την πρακτική ζύμωση. Αυτή η δουλειά απόκτησε γιʼ αυτόν μεγαλύτερη σημασία όταν το 1847 μαζί με τους πολιτικούς του φίλους μπήκε στη μυστική «Ένωση των Κομμουνιστών» που υπήρχε από κάμποσα χρόνια. Όλη αυτή η οργάνωση άλλαξε τώρα ριζικά. Από λίγο πολύ συνωμοτική ένωση, μετατράπηκε σε μια απλή, μόνο στην ανάγκη μυστική, οργάνωση κομμουνιστικής προπαγάνδας, στην πρώτη οργάνωση του Γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Η ένωση υπήρχε παντού όπου υπήρχαν γερμανικοί εργατικοί σύλλογοι. Σχεδόν σʼ όλους αυτούς τους συλλόγους της Αγγλίας, του Βελγίου, της Γαλλίας, της Ελβετίας και σε πάρα πολλούς συλλόγους της Γερμανίας στο αναπτυσσόμενο γερμανικό εργατικό κίνημα ήταν πολύ σημαντική. Ταυτόχρονα ήταν η ένωσή μας η πρώτη, που τόνισε και απόδειξε στην πράξη το διεθνιστικό χαρακτήρα όλου του εργατικού κινήματος, είχε μέλη άγγλους, βέλγους, Ουγγαρέζους, πολωνούς κλπ., και οργάνωνε, ιδίως στο Λονδίνο, διεθνείς εργατικές συγκεντρώσεις.

Η μετατροπή της ένωσης έγινε σε δύο συνέδρια που συνήλθαν το 1847. Στο δεύτερο αποφασίστηκε η σύνταξη και η δημοσίευση των βασικών αρχών του κόμματος σʼ ένα μανιφέστο που θα το συνέτασσαν οι Μάρξ και Ένγκελς. Έτσι γεννήθηκε το «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος», που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1848, λίγο πριν από την επανάσταση του Φλεβάρη, και που κατοπινά μεταφράστηκε σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Η συμμετοχή του Μάρξ στη «Γερμανική εφημερίδα των Βρυξελλών» (σ.σ. Η «Γερμανική εφημερίδα των Βρυξελλών» ήταν όργανο των γερμανών φυγάδων στις Βρυξέλλες. Κυκλοφορούσε από το 1847 μέχρι το Φλεβάρη του 1848. Από το Σεπτέμβρη του 1847 διεύθυναν την εφημερίδα ο Μάρξ και ο Ένγκελς), που ξεσκέπαζε αμείλικτα την αστυνομική μακαριότητα της πατρίδας του, έδωσε την αφορμή στην πρωσική κυβέρνηση να επιδιώξει ξανά — χωρίς όμως να το κατορθώσει — την απέλαση του Μάρξ. Όταν όμως η επανάσταση του Φλεβάρη ξεσήκωσε λαϊκά κινήματα και στις Βρυξέλλες και φαινόταν ότι και το Βέλγιο βρισκόταν στις παραμονές μιας ανατροπής, η βελγική κυβέρνηση συνέλαβε χωρίς προσχήματα τον Μάρξ και τον απέλασε. Στο μεταξύ τον είχε προσκαλέσει η προσωρινή κυβέρνηση της Γαλλίας μέσω του Φλοκόν να πάει πάλι στο Παρίσι και ο Μάρξ δέχτηκε αυτή την πρόσκληση.

Στο Παρίσι αντιτάχθηκε πριν απʼ όλα στα τυχοδιωκτικά σχέδια που είχαν επινοήσει οι εκεί γερμανοί που θέλανε να συγκροτήσουν τους γερμανούς εργάτες στη Γαλλία σε ένοπλες λεγεώνες για να εισαγάγουν έτσι την επανάσταση και τη δημοκρατία στη Γερμανία. Από τη μια μεριά, έπρεπε να κάνει η Γερμανία την επανάσταση μονάχη της, και από την άλλη, κάθε σχηματιζόμενη ξένη επαναστατική λεγεώνα στη Γαλλία την πρόδιδαν προκαταβολικά οι Λαμαρτίνοι της προσωρινής κυβέρνησης στην κυβέρνηση που επιδίωκαν νʼ ανατρέψουν, όπως έγινε και στο Βέλγιο και στη Βάδη.

Ύστερα από την επανάσταση του Μάρτη ο Μάρξ πήγε στην Κολωνία και ίδρυσε εκεί τη «Νέα Εφημερίδα του Ρήνου», που έβγαινε από την 1η του Ιούνη 1848 έως τις 19 του Μάη 1849. Ήταν η μόνη εφημερίδα που εκπροσωπούσε την προλεταριακή άποψη μέσα στο τότε δημοκρατικό κίνημα. Το γεγονός μάλιστα ότι πήρε ανεπιφύλακτα το μέρος των επαναστατών του Ιούνη του 1848, είχε σαν αποτέλεσμα να αποχωρήσουν όλοι οι μέτοχοι της εφημερίδας. Μάταια κατάγγελνε η «Κρόϋτς Τσάϊτουγκ»(σ.σ. «Κρόϋτς Τσάϊτουγκ» (δηλ. «Εφημερίδα του Σταυρού») λέγανε τότε την αντιδραστική μοναρχική καθημερινή εφημερίδα «Νέα Πρωσική Εφημερίδα» που έβγαινε στο Βερολίνο από το 1848 και είχε στην προμετωπίδα ένα σταυρό) την αναίδεια Κιμποράσο (σ.σ. Κιμποράσο, μια από τις πιο ψηλές βουνοκορφές της Νότιας Αμερικής) με την οποία η «Νέα Εφημερίδα του Ρήνου» πρόσβαλε όλα τα άγια, από το βασιλιά και τον αντιπρόσωπο του Ράιχ μέχρι το χωροφύλακα και αυτό γινόταν μέσα σʼ ένα πρωσικό φρούριο που είχε τότε μια φρουρά από 800 άντρες. Μάταια αγανακτούσαν οι φιλελεύθεροι φιλισταίοι της Ρηνανίας που έγιναν απότομα αντιδραστικοί, μάταια με βάση την κατάσταση πολιορκίας στην Κολωνία το φθινόπωρο του 1848 έκλεισαν για πολύ καιρό την εφημερίδα, μάταια κατάγγελνε το αυτοκρατορικό υπουργείο δικαιοσύνης της Φρανκφούρτης στην εισαγγελία της Κολωνίας ένα προς ένα τα άρθρα για δικαστική δίωξη. Το φύλλο εξακολούθησε να συντάσσεται και να τυπώνεται ήσυχα εμπρός στα μάτια της αστυνομίας και όσο οξύνονταν οι επιθέσεις ενάντια στην κυβέρνηση και την αστική τάξη — τόσο μεγάλωνε η κυκλοφορία και η φήμη της εφημερίδας. Όταν το Νοέμβρη του 1848 έγινε το πραξικόπημα στην Πρωσία, η «Νέα Εφημερίδα του Ρήνου» έβαζε στην επικεφαλίδα κάθε φύλλου συνθήματα, καλώντας το λαό να αρνηθεί την πληρωμή των φόρων και να αντιμετωπίσει τη βία με τη βία. Γιʼ αυτό καθώς και για ένα άλλο άρθρο παράπεμψαν τη «Νέα Εφημερίδα του Ρήνου» την άνοιξη του 1849 στο ορκωτό δικαστήριο, αλλά και τις δύο φορές αθωώθηκε. Τελικά, όταν καταπνίγηκαν οι εξεγέρσεις του Μάη του 1849 στη Δρέσδη και στην επαρχία του Ρήνου και όταν, ύστερα από συγκέντρωση και κινητοποίηση μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων, άρχισε η πρωσική εκστρατεία ενάντια στην εξέγερση της Βάδης και του Παλατινάτου, η κυβέρνηση νόμισε ότι ήταν αρκετά δυνατή για νʼ απαγορεύσει με τη βία τη «Νέα Εφημερίδα του Ρήνου». Το τελευταίο φύλλο — τυπωμένο με κόκκινη μελάνη — εκδόθηκε στις 19 του Μάη. Ο Μάρξ πήγε πάλι στο Παρίσι, λίγες όμως εβδομάδες αργότερα, ύστερα από τις διαδηλώσεις στις 13 του Ιούνη 1849, υποχρεώθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση να διαλέξει: ή να πάει να εγκατασταθεί στη Βρετάνη ή να εγκαταλείψει τη Γαλλία. Προτίμησε το δεύτερο και πήγε και εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο, όπου μένει από τότε χωρίς διακοπή. Μπροστά στην αντίδραση που διαρκώς δυνάμωνε εγκαταλείφθηκε σε λίγο καιρό η προσπάθεια να επανεκδοθεί (το 1850) η «Νέα Εφημερίδα του Ρήνου» με τη μορφή επιθεώρησης (στο Αμβούργο). Αμέσως μετά το πραξικόπημα στη Γαλλία, το Δεκέμβρη του 1851, ο Μάρξ δημοσίευσε τη «18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη» (Βοστόνη 1852, δεύτερη έκδοση, Αμβούργο 1869, λίγο πριν από τον πόλεμο). Το 1853 έγραψε τις «Αποκαλύψεις για τη δίκη των Κομμουνιστών στην Κολωνία» (που τυπώθηκε πρώτα στη Βασιλεία, αργότερα στη Βοστόνη, και τελευταία πάλι στη Λειψία).

Ύστερα από την καταδίκη των μελών της Ένωσης των Κομμουνιστών στην Κολωνία, ο Μάρξ αποτραβήχτηκε από την πολιτική ζύμωση και αφιερώθηκε από τη μια, δέκα ολόκληρα χρόνια, στην έρευνα των πλούσιων θησαυρών που του πρόσφερε η βιβλιοθήκη του Βρετανικού Μουσείου στον τομέα της πολιτικής οικονομίας, και από την άλλη στη συνεργασία του στο «Βήμα της Νέας Υόρκης», New York Daily Tribune δημοκρατική εφημερίδα που έβγαινε στη Νέα Υόρκη από το 1841 μέχρι το 1924. Ο Μάρξ συνεργάστηκε σʼ αυτήν από το 1851 μέχρι το 1862») όπου δημοσίευσε, μέχρι την έκρηξη του αμερικάνικου εμφυλίου πολέμου, όχι μόνο ενυπόγραφες ανταποκρίσεις αλλά και πολλά κύρια άρθρα για ευρωπαϊκά και ασιατικά ζητήματα. Στο Λονδίνο ανατυπώθηκαν σε φυλλάδιο τα δριμύτατα άρθρα του ενάντια στο λόρδο Πάλμερστον που στηρίζονταν σε επισταμένη μελέτη των επίσημων αγγλικών ντοκουμέντων.

Ο πρώτος καρπός των μακρόχρονων οικονομικών μελετών του δημοσιεύτηκε το 1859: «Κριτική της πολιτικής οικονομίας, πρώτο τεύχος» (Βερολίνο, Ντούνκερ). Το έργο αυτό περιέχει την πρώτη συστηματική έκθεση της θεωρίας του Μάρξ για την αξία, μαζί και τη θεωρία του χρήματος. Στη διάρκεια του ιταλικού πολέμου, ο Μάρξ καταπολέμησε από τις στήλες της γερμανικής εφημερίδας «ο Λαός», (σ.σ. Η γερμανική εφημερίδα Das Volk («ο Λαός»), που δραστήριος συνεργάτης της ήταν ο Μάρξ, έβγαινε από το Μάη μέχρι τον Αύγουστο του 1859 στο Λονδίνο), που έβγαινε στο Λονδίνο, το βοναπαρτισμό που παρουσιαζόταν τότε με φιλελεύθερο χρώμα, θέλοντας να παραστήσει τον απελευθερωτή των καταπιεζόμενων εθνοτήτων, καθώς και την τότε πρωσική πολιτική, που κάτω από το μανδύα της ουδετερότητας προσπαθούσε να ψαρέψει στα θολά. Με αυτή την ευκαιρία έπρεπε να χτυπηθεί και ο κύριος Κάρολος Φόγκτ που με εντολή του πρίγκιπα Ναπολέοντα (Πλόν—Πλόν) και σαν μισθωτό όργανο του Λουδοβίκου Ναπολέοντα προπαγάνδιζε την ουδετερότητα και προσπαθούσε να κινήσει τη συμπάθεια της Γερμανίας. Ο Μάρξ απάντησε στις κακοηθέστατες, συνειδητά ψεύτικες συκοφαντίες, με τις οποίες τον είχε περιλούσει ο Φόγκτ, στο βιβλιαράκι: «Ο κύριος Φόγκτ», Λονδίνο 1860. Σʼ αυτό ξεσκεπάστηκαν ο κύριος Φόγκτ και οι άλλοι κύριοι της αυτοκρατορικής συμμορίας των ψευτοδημοκρατών και με βάση τα στοιχεία από το εξωτερικό και το εσωτερικό αποδειχνόταν ότι ο Φόγκτ είχε δωροδοκηθεί από τη δεκεμβριανή αυτοκρατορία. Ακριβώς ύστερα από δέκα χρόνια ήρθε η επιβεβαίωση: στον κατάλογο των ανθρώπων που είχαν πουληθεί στο βοναπαρτιστικό καθεστώς, που βρέθηκε στον Κεραμεικό το 1870 και δημοσιεύτηκε από την κυβέρνηση του Σεπτέμβρη, βρέθηκε στο γράμμα Φ: «Φόγκτ (V: Vogt) τον Αύγουστο του 1859 του δόθηκαν …40.000 φράγκα».

Τέλος εκδόθηκε το 1867 στο Αμβούργο «Το Κεφάλαιο. Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας. Τόμος πρώτος» — το κύριο έργο του Μάρξ, όπου εκθέτονται οι βάσεις των οικονομικών — σοσιαλιστικών απόψεών του και οι κύριες γραμμές της κριτικής του για την υπάρχουσα κοινωνία, για τον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής και τις συνέπειές του. Η δεύτερη έκδοση αυτού του έργου που άφησε εποχή έγινε το 1872. Ο συγγραφέας ασχολείται τώρα με την επεξεργασία του δεύτερου τόμου.

Στο μεταξύ είχε τόσο ξαναδυναμώσει στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες το εργατικό κίνημα, που μπορούσε ο Μάρξ να σκεφτεί να εκπληρώσει μια επιθυμία που είχε από πολύ καιρό: την ίδρυση μιας εργατικής ένωσης που θα αγκάλιαζε τις πιο προχωρημένες χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής. Η Ένωση θα έδειχνε σα να πούμε χειροπιαστά τόσο στους εργάτες όσο και στην αστική τάξη το διεθνιστικό χαρακτήρα του σοσιαλιστικού κινήματος — πράγμα που θα χαροποιούσε και θα δυνάμωνε το προλεταριάτο, και θα φόβιζε τους εχθρούς του. Την αφορμή για να βάλει το ζήτημα την έδωσε μια λαϊκή συγκέντρωση, στις 28 του Σεπτέμβρη 1864, στην αίθουσα Σαίντ Μάρτιν του Λονδίνου υπέρ της Πολωνίας, που για μια ακόμα φορά στραγγαλιζόταν τότε από τη Ρωσία. Η πρόταση έγινε δεκτή με ενθουσιασμό. Ιδρύθηκε η Διεθνής Εργατική Ένωση και σʼ αυτή τη συγκέντρωση εκλέξανε ένα προσωρινό Γενικό Συμβούλιο με έδρα το Λονδίνο. Η ψυχή αυτού του Συμβουλίου καθώς και όλων των άλλων Γενικών Συμβουλίων μέχρι το Συνέδριο της Χάγης ήταν ο Μάρξ. Ο ίδιος συνέταξε όλα σχεδόν τα έγγραφα, που έβγαλε το Γενικό Συμβούλιο της Διεθνούς, από την Ιδρυτική Διακήρυξη, το 1864, μέχρι τη Διακήρυξη για τον εμφύλιο πόλεμο στη Γαλλία το 1871. Αν περιγράφαμε τη δράση του Μάρξ στη Διεθνή θα ήταν σα να γράφαμε την ίδια την ιστορία αυτής της Ένωσης, ιστορία που είναι άλλωστε ζωντανή ακόμα στη μνήμη των εργατών της Ευρώπης. Η πτώση της Παρισινής Κομμούνας έφερε τη Διεθνή σε αδιέξοδο. Προωθήθηκε στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής ιστορίας σε μια στιγμή που είχε χάσει παντού κάθε δυνατότητα για αποδοτική πρακτική δράση. Τα γεγονότα που την ανέβασαν στο επίπεδο έβδομης μεγάλης δύναμης, την εμπόδιζαν ταυτόχρονα να κινητοποιήσει τις μαχητικές της δυνάμεις και να τις χρησιμοποιήσει στην πράξη επί ποινή βέβαιης ήττας και υποχώρησης του εργατικού κινήματος για πολλά χρόνια. Ακόμα από διάφορες πλευρές προωθούνταν στοιχεία που προσπαθούσαν να εκμεταλλευτούν για λόγους προσωπικής κενοδοξίας ή προσωπικής φιλοδοξίας τη φήμη της Ένωσης που είχε τόσο απότομα μεγαλώσει. Και το έκαναν χωρίς να κατανοούν και χωρίς να παίρνουν υπόψη την πραγματική κατάσταση της Διεθνούς. Έπρεπε να παρθεί μια ηρωική απόφαση, και ήταν πάλι ο ίδιος ο Μάρξ που την πήρε και την πέρασε στο Συνέδριο της Χάγης. Η Διεθνής με μια πανηγυρική απόφασή της αποκήρυξε κάθε υπευθυνότητα για τις ενέργειες των μπακουνιστών, που αποτελούσαν το κέντρο αυτών των ανόητων και όχι καθαρών στοιχείων. Έπειτα εξαιτίας της γενικής αντίδρασης δε μπορούσε να ανταποκριθεί στις μεγαλύτερες απαιτήσεις που είχε να αντιμετωπίσει και να διατηρήσει όλη τη δράση της, παρά μόνο κάνοντας μια σειρά θυσίες που θα αποστράγγιζαν το αίμα του εργατικού κινήματος. Εμπρός σʼ αυτή την κατάσταση αποσύρθηκε προσωρινά η Διεθνής από το προσκήνιο, μεταφέροντας την έδρα του Γενικού Συμβουλίου στην Αμερική. Τα γεγονότα που ακολούθησαν απόδειξαν πόσο σωστή ήταν αυτή η απόφαση — που την κατηγόρησαν τότε και πολλές φορές αργότερα. Από τη μια μεριά αμβλύνθηκαν όλες οι προσπάθειες να κάνουν στο όνομα της Διεθνούς ανώφελα πραξικοπήματα. Από την άλλη όμως η συνεχιζόμενη στενή επαφή των σοσιαλιστικών εργατικών κομμάτων των διαφόρων χωρών απόδειξε ότι η συνείδηση της ταυτότητας των συμφερόντων και της αλληλεγγύης του προλεταριάτου όλων των χωρών, που είχε αφυπνίσει η Διεθνής, μπορεί να επιβληθεί και χωρίς το δεσμό της τυπικής ύπαρξης, μιας διεθνούς Ένωσης, που για μια στιγμή μετατράπηκε σε τροχοπέδη.

Μετά το Συνέδριο της Χάγης βρήκε ο Μάρξ επιτέλους καιρό και άνεση να ξαναρχίσει τις θεωρητικές του εργασίες και ελπίζουμε ότι σύντομα θα μπορέσει να στείλει στο τυπογραφείο το δεύτερο τόμο του «Κεφαλαίου». Από τις πολλές σπουδαίες ανακαλύψεις, με τις οποίες έγραψε ο Μάρξ το όνομά του στην ιστορία της επιστήμης, μπορούμε εδώ να υπογραμμίσουμε μόνο δύο. Η πρώτη είναι η ριζική αλλαγή που έφερε στον τρόπο αντίληψης της παγκόσμιας ιστορίας. Όλη η μέχρι σήμερα αντίληψη της ιστορίας βασιζόταν στη γνώμη ότι τα τελικά αίτια όλων των ιστορικών αλλαγών πρέπει να αναζητηθούν στις μεταβαλλόμενες ιδέες των ανθρώπων και ότι απʼ όλες τις ιστορικές αλλαγές οι πολιτικές είναι οι σπουδαιότερες, είναι αυτές που καθορίζουν την πορεία όλης της ιστορίας. Από πού όμως έρχονται οι ιδέες στους ανθρώπους και ποιες είναι οι κινητήριες αιτίες των πολιτικών αλλαγών; Γιʼ αυτά δε ρωτούσαν. Μόνο στη νεότερη σχολή των γάλλων και εν μέρει και των άγγλων ιστορικών γεννήθηκε η πεποίθηση ότι, τουλάχιστον από την εποχή του μεσαίωνα, η κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής ιστορίας είναι ο αγώνας της αναπτυσσόμενης αστικής τάξης ενάντια στη φεουδαρχική αριστοκρατία για την κοινωνική και πολιτική επικράτηση. Τώρα ο Μάρξ απόδειξε ότι όλη η προηγούμενη ιστορία είναι ιστορία ταξικών αγώνων, ότι σʼ όλους τους πολλαπλούς και σύνθετους πολιτικούς αγώνες πρόκειται μόνον για την κοινωνική και πολιτική επικράτηση κοινωνικών τάξεων, για τη διατήρηση της κυριαρχίας από τις παλιές τάξεις, για την κατάκτηση της κυριαρχίας από τις καινούργιες τάξεις που ανεβαίνουν. Από πού όμως πάλι σχηματίζονται και υπάρχουν αυτές οι τάξεις; Από τους κάθε φορά χειροπιαστούς υλικούς όρους, κάτω από τους οποίους, σε κάθε δοσμένη στιγμή, παράγει και ανταλλάσσει η κοινωνία τα μέσα συντήρησής της. Η φεουδαρχία του μεσαίωνα στηριζότανε στην αυτάρκη οικονομία μικρών αγροτικών κοινοτήτων που ικανοποιούσε μόνη και σχεδόν χωρίς καμιά ανταλλαγή όλες σχεδόν τις ανάγκες τους, και που η στρατιωτική αριστοκρατία τις προστάτευε από εξωτερικούς κινδύνους και τους εξασφάλιζε εθνική ή τουλάχιστον πολιτική συνοχή. Όταν εμφανίστηκαν οι πόλεις και μαζί τους η ξεχωριστή χειροτεχνική βιομηχανία και η εμπορική κυκλοφορία, αρχικά στο εσωτερικό της χώρας και αργότερα διεθνώς, δημιουργήθηκε η αστική τάξη των πόλεων που παλεύοντας ενάντια στην αριστοκρατία επέβαλε από το μεσαίωνα κιόλας την ένταξή της, σαν εξίσου προνομιούχα τάξη, στο φεουδαρχικό καθεστώς. Με την ανακάλυψη όμως της εξωευρωπαϊκής υδρογείου από τα μέσα του XV αιώνα, η αστική τάξη απόκτησε ένα πολύ ευρύτερο εμπορικό πεδίο και ένα νέο κίνητρο για τη βιομηχανία της. Στους σπουδαιότερους κλάδους εκτοπίστηκε η χειροτεχνία από την εργοστασιακή μανιφακτούρα και αυτή πάλι από τη μεγάλη βιομηχανία, που μπόρεσε να δημιουργηθεί ύστερα από τις ανακαλύψεις του περασμένου αιώνα, ιδίως της ατμοκίνητης μηχανής. Η μεγάλη βιομηχανία επέδρασε με τη σειρά της πάνω στο εμπόριο παραμερίζοντας στις καθυστερημένες χώρες την παλιά χειροτεχνία και δημιουργώντας στις πιο αναπτυγμένες τα σημερινά καινούργια μέσα συγκοινωνίας, ατμοκίνητες μηχανές, σιδηροδρόμους, ηλεκτρικούς τηλέγραφους. Έτσι η αστική τάξη συγκέντρωνε στα χέρια της όλο και πιο πολύ τον κοινωνικό πλούτο και την κοινωνική δύναμη, ενώ για πολύ καιρό ακόμα έμενε αποκλεισμένη από την πολιτική εξουσία που βρισκόταν στα χέρια της αριστοκρατίας και της μοναρχίας που στηριζόταν στην αριστοκρατία. Σε μιαν ορισμένη βαθμίδα της εξέλιξης — στη Γαλλία ύστερα από τη μεγάλη Επανάσταση — η αστική τάξη κατάκτησε και την πολιτική εξουσία και έγινε έτσι με τη σειρά της κυρίαρχη τάξη απέναντι στο προλεταριάτο και τους μικροχωρικούς. Με βάση αυτή την άποψη και με την απαραίτητη γνώση της κάθε φορά οικονομικής κατάστασης της κοινωνίας — κάτι που λείπει ολότελα από τους ειδικούς ιστοριογράφους μας — εξηγούνται, με τον πιο απλό τρόπο, όλα τα ιστορικά φαινόμενα. Έτσι, επίσης με τον πιο απλό τρόπο, εξηγούνται οι παραστάσεις και οι ιδέες, που επικρατούσαν σε κάθε ιστορική περίοδο, από τους οικονομικούς όρους ζωής και από τις κοινωνικές και πολιτικές σχέσεις αυτής της περιόδου που καθορίζονται από τους όρους αυτούς. Για πρώτη φορά η ιστορία τοποθετήθηκε στη σωστή της βάση. Το χειροπιαστό γεγονός, που όμως μέχρι τώρα το είχαν εντελώς παραβλέψει, ότι οι άνθρωποι πριν απʼ όλα πρέπει να τρώνε, να πίνουν, να έχουν κατοικία και να ντύνονται, ότι πρέπει επομένως να εργάζονται, πριν αρχίσουν να παλεύουν για την κυριαρχία, πριν αρχίσουν να ασχολούνται με την πολιτική, τη θρησκεία, τη φιλοσοφία κτλ. — αυτό το χειροπιαστό γεγονός απόκτησε επιτέλους την ιστορική του δικαίωση.

Αυτός ο νέος τρόπος αντίληψης της ιστορίας είχε την πιο μεγάλη σημασία για τη σοσιαλιστική άποψη. Απόδειξε ότι όλη η μέχρι σήμερα ιστορία κινείται μέσα σε ταξικές αντιθέσεις και ταξικούς αγώνες, ότι πάντα υπήρχαν κυρίαρχες και υπόδουλες, εκμεταλλεύτριες και εκμεταλλευόμενες τάξεις και ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων ήταν πάντα καταδικασμένη σε σκληρή δουλειά και λίγη απόλαυση. Γιατί αυτό; Απλούστατα, γιατί σʼ όλες τις προηγούμενες βαθμίδες εξέλιξης της ανθρωπότητας η παραγωγή ήταν ακόμα τόσο λίγο αναπτυγμένη, που η ιστορική εξέλιξη δε μπορούσε να γίνει παρά μόνο μʼ αυτή την ανταγωνιστική μορφή. Η ιστορική πρόοδος είχε ανατεθεί γενικά στη δράση μιας μικρής προνομιούχας μειοψηφίας, ενώ η μεγάλη μάζα έμενε καταδικασμένη να βγάζει με τη δουλειά της τα πενιχρά μέσα συντήρησης για τον εαυτό της και επιπρόσθετα να μεγαλώνει αδιάκοπα τα πλούτοι των προνομιούχων. Αυτός ο ίδιος τρόπος εξέτασης της ιστορίας που εξηγεί έτσι φυσικά και λογικά την τωρινή ταξική κυριαρχία που την απόδιδαν πριν στην κακία των ανθρώπων, οδηγεί επίσης και στην κατανόηση ότι εξαιτίας της τόσο τεράστιας αύξησης των παραγωγικών δυνάμεων της σημερινής εποχής, τουλάχιστον στις πιο προηγμένες χώρες, εξαφανίστηκε και η τελευταία δικαιολογία για το χωρισμό των ανθρώπων σε κυρίαρχους και υπόδουλους, σε εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους. Ότι η κυρίαρχη μεγαλοαστική τάξη εκπλήρωσε την ιστορική της αποστολή, ότι δεν είναι πια σε θέση να καθοδηγεί την κοινωνία και ότι μάλιστα γίνεται εμπόδιο στην ανάπτυξη της παραγωγής, όπως το αποδείχνουν οι κρίσεις στο εμπόριο και ιδίως η τελευταία μεγάλη κρίση και η ασφυκτική κατάσταση της βιομηχανίας σʼ όλες τις χώρες. Ότι η ιστορική καθοδήγηση πέρασε στα χέρια του προλεταριάτου, της τάξης που σύμφωνα με όλη την κοινωνική της θέση, μπορεί να απελευθερωθεί μόνο με την κατάργηση κάθε ταξικής κυριαρχίας, κάθε δουλείας και κάθε εκμετάλλευσης γενικά. Ότι οι κοινωνικές παραγωγικές δυνάμεις, που με την ανάπτυξή τους ξέφυγαν από τα χέρια της αστικής τάξης, περιμένουν μόνο τη στιγμή να τις πάρει στην κατοχή του το οργανωμένο προλεταριάτο για να δημιουργήσει μια κατάσταση, που θα επιτρέψει σε κάθε μέλος της κοινωνίας όχι μόνο τη συμμετοχή στην παραγωγή, αλλά και στην κατανομή και διαχείριση του κοινωνικού πλούτου, και που με μια σχεδιασμένη οργάνωση όλης της παραγωγής θα ανεβάσει σε τέτοιο σημείο τις κοινωνικές παραγωγικές δυνάμεις και την απόδοσή τους που θα εξασφαλίζουν στον καθένα και σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό την ικανοποίηση όλων των λογικών αναγκών του.

Η δεύτερη σπουδαία ανακάλυψη του Μάρξ είναι ότι εξήγησε επιτέλους τη σχέση ανάμεσα στο κεφάλαιο και στην εργασία, με άλλα λόγια ότι απόδειξε πως γίνεται η εκμετάλλευση του εργάτη από τον κεφαλαιοκράτη μέσα στην τωρινή κοινωνία, στο σημερινό κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής. Από τότε που η πολιτική οικονομία διατύπωσε τη θέση ότι η εργασία είναι η πηγή κάθε πλούτου και κάθε αξίας, έγινε αναπόφευκτο το ερώτημα: Πως λοιπόν συμβιβάζεται να μην παίρνει ο μισθωτός εργάτης το συνολικό ποσό της αξίας που παράγεται με την εργασία του, αλλά να είναι υποχρεωμένος να δίνει ένα μέρος αυτής της αξίας στον κεφαλαιοκράτη; Τόσο οι αστοί οικονομολόγοι, όσο και οι σοσιαλιστές μάταια προσπαθούσαν να δώσουν στο ερώτημα μια επιστημονικά θεμελιωμένη απάντηση, ώσπου στο τέλος παρουσιάστηκε ο Μάρξ με τη λύση του. Η λύση αυτή είναι η ακόλουθη: Ο σημερινός κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής προϋποθέτει την ύπαρξη δυό κοινωνικών τάξεων: από τη μια μεριά των κεφαλαιοκρατών που έχουν στην κυριότητά τους τα μέσα παραγωγής και τα μέσα συντήρησης, και από την άλλη μεριά των προλετάριων που έχουν αποκλειστεί απʼ αυτή την κυριότητα και έχουν μόνο ένα εμπόρευμα για πούλημα: την εργατική τους δύναμη και που αναγκάζονται να πουλούν αυτή την εργατική δύναμη για να αποκτήσουν τα απαραίτητα μέσα συντήρησης. Η αξία όμως ενός εμπορεύματος καθορίζεται από το κοινωνικά αναγκαίο ποσό της εργασίας που είναι ενσωματωμένη (verkorpert) στην παραγωγή του, επομένως και στην αναπαραγωγή του. Επομένως και η αξία της εργατικής δύναμης του μέσου ανθρώπου για το διάστημα μιας ημέρας, ενός μήνα ή ενός χρόνου καθορίζεται από το ποσό της εργασίας που είναι ενσωματωμένη στην ποσότητα των μέσων συντήρησης που είναι αναγκαία για τη διατήρηση αυτής της εργατικής δύναμης, μια μέρα, ένα μήνα ή ένα χρόνο. Αν υποθέσουμε ότι για να παραχθούν τα μέσα συντήρησης ενός εργάτη χρειάζονται έξι ώρες εργασία ή, πράγμα που είναι το ίδιο, η εργασία που περιέχεται σʼ αυτά τα μέσα συντήρησης ισοδυναμεί με ποσότητα εργασίας έξι ωρών, τότε η αξία της εργατικής δύναμης μιας ημέρας θα εκφράζεται με ένα χρηματικό ποσό, όπου είναι ενσωματωμένες επίσης έξι ώρες εργασίας. Ας υποθέσουμε ακόμα, ότι ο κεφαλαιοκράτης, που απασχολεί τον εργάτη του παραδείγματός μας, του δίνει αυτό το ποσό, δηλαδή όλη την αξία της εργατικής του δύναμης. Αν τώρα ο εργάτης εργασθεί έξι ώρες για τον κεφαλαιοκράτη, τότε ξεπληρώνει στον κεφαλαιοκράτη στο ακέραιο όλα τα έξοδά του: έξι ώρες εργασία για έξι ώρες εργασίας. Έτσι βέβαια δε θα περίσσευε τίποτα για τον κεφαλαιοκράτη και γιʼ αυτό το λόγο ο κεφαλαιοκράτης αντιλαμβάνεται το ζήτημα εντελώς διαφορετικά: εγώ, λέει, δεν αγόρασα την εργατική δύναμη αυτού του εργάτη για 6 ώρες, αλλά για μια ολόκληρη μέρα και με βάση αυτό το συλλογισμό βάζει τον εργάτη να δουλέψει 8,10,12,14 ώρες και ακόμα περισσότερο ανάλογα με τις συνθήκες. Έτσι το προϊόν της εργασίας από την έβδομη, όγδοη ώρα και πέρα είναι προϊόν απλήρωτης εργασίας που πάει κατευθείαν στην τσέπη του κεφαλαιοκράτη. Έτσι ο εργάτης στην υπηρεσία του κεφαλαιοκράτη δεν αναπαράγει μόνο την αξία της εργατικής του δύναμης, που την πληρώνεται, αλλά παράγει ακόμα και πάνω απʼ αυτή μιαν υπεραξία, που την ιδιοποιείται πρώτα ο κεφαλαιοκράτης, και που στην παραπέρα πορεία, σύμφωνα με ορισμένους οικονομικούς νόμους, μοιράζεται σε όλη την τάξη των κεφαλαιοκρατών και αποτελεί έτσι το βασικό απόθεμα, απʼ όπου πηγάζουν η γαιοπρόσοδος, το κέρδος, η συσσώρευση του κεφαλαίου, με λίγα λόγια όλα τα πλούτη που καταβροχθίζονται ή συσσωρεύονται από τις μη εργαζόμενες τάξεις. Έτσι όμως αποδείχτηκε ότι οι σημερινοί κεφαλαιοκράτες αποκτούν τα πλούτη τους με την ίδια μέθοδο της ιδιοποίησης ξένης απλήρωτης εργασίας, όπως οι δουλοκτήτες ή οι φεουδάρχες που εκμεταλλεύονταν τις αγγαρείες των δουλοπάροικων, και ότι όλες αυτές οι μορφές εκμετάλλευσης διαφέρουν μόνο από το διαφορετικό τρόπο και μέθοδο που γίνεται η ιδιοποίηση της απλήρωτης εργασίας. Έτσι όμως έφυγε ολότελα το έδαφος κάτω από τα πόδια όλης αυτής της υποκριτικής φρασεολογίας των ιδιοκτητριών τάξεων, ότι επικρατεί τάχα δίκαιο και δικαιοσύνη στο σημερινό κοινωνικό καθεστώς, ισότητα των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων και γενική αρμονία των συμφερόντων. Και ξεσκεπάστηκε και η σημερινή αστική κοινωνία, όχι λιγότερο από τις προηγούμενες, σαν ένα μεγαλόπρεπο ίδρυμα για την εκμετάλλευση της απέραντης πλειοψηφίας του λαού από μιαν ασήμαντη μειοψηφία που όσο πάει και λιγοστεύει.

Σʼ αυτά τα δύο βασικά γεγονότα στηρίζεται ο σύγχρονος επιστημονικός σοσιαλισμός. Στο δεύτερο τόμο του «Κεφαλαίου» θα αναπτυχθούν πάρα πέρα αυτές, καθώς και άλλες εξίσου σπουδαίες επιστημονικές ανακαλύψεις στο πεδίο της έρευνας του κεφαλαιοκρατικού κοινωνικού συστήματος, και έτσι θα ανατραπούν ριζικά και οι πλευρές εκείνες της πολιτικής οικονομίας που δεν εξετάστηκαν στον πρώτο τόμο. Ας ευχηθούμε ότι θα μπορέσει ο Μάρξ να δώσει γρήγορα το δεύτερο τόμο για εκτύπωση.

ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ

ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΝΕΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Νο 26, 30 Μάρτη 1991

Ο πόλεμος στον Κόλπο μόλις είχε τελειώσει, οι επιπτώσεις όμως αυτού του πολέμου συνεχίστηκαν και πολλαπλασιάστηκαν. Όλα τα τεράστια ζητήματα παρέμειναν ανοιχτά. Είναι γνωστό σε μας τους Μαρξιστές, πώς κάθε ιστορική κατάσταση – κι ο πόλεμος, μαζί με την επανάσταση, αποτελεί το κορυφαίο δείγμα μιας τέτοιας οριακής κατάστασης – αποδίδει σε πρόσωπα και πράγματα τ΄ αληθινά τους χρώματα. Ο πόλεμος στον Κόλπο ήταν η πρώτη ιστορική δοκιμασία στον μετά το τέλος της Γιάλτας κόσμο. Και δοκιμάστηκαν σ΄ αυτό, κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις, κράτη και καθεστώτα, τάξεις και στρώματα, ομάδες και προσωπικότητες, κόμματα, τάσεις, ρεύματα, πολιτικές κι ακόμα πολιτισμικές μορφές, η λεγόμενη «δυτική κουλτούρα» συν τοις άλλοις…

Όσον αφορά τη διανόηση, ιδιαίτερα της Δυτικής Ευρώπης, η στάση της δοκιμάστηκε στον πόλεμο του Κόλπου και η ετυμηγορία, γραμμένη «επί το κονίαμα του τοίχου», είναι σαφής και αμετάκλητη: «εστάθη εν ζυγώ και ευρέθη υστερούσα». Σ΄ ένα μεγάλο βαθμό, οι ευρωπαίοι διανοούμενοι, σ΄ αυτό τον πόλεμο κινήθηκαν προς τα δεξιά, στο πλευρό των ιμπεριαλιστών επιδρομέων. Συνέχεια

200 χρόνια (5 Mάη 1818) από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ: πέραν της ισοελευθερίας

Ο Μαρξ πέραν του Ρουσσώ

Του Σάββα Μιχαήλ

Εισήγηση στο Συνέδριο για τα 100 τεύχη του περιοδικού Θέσεις με τίτλο: Ο Μαρξ σήμερα, 150 χρόνια μετά τα Grundrisse, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, 21-23 Σεπτεμβρίου 2007. Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Θέσεις.

1. Правота – опиум народа! Το Δίκαιο είναι το όπιο του λαού!1
Μια πρόταση που ηχεί σήμερα σαν ακατανόητη παραδοξότητα, μωρία τοις
Έλλησι και σκάνδαλον τοις Ιουδαίοις, μωρία και σκάνδαλο για τους αντεπαναστάτες, τους φιλελεύθερους αλλά και τους αριστερούς δημοκράτες. Όταν πρωτακούστηκε, όμως, από το στόμα του σοβιετικού Reissner, τα θυελλώδη χρόνια αμέσως μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση ήταν τέλεια εναρμονισμένη με το απελευθερωτικό κάλεσμα της πρώτης νικηφόρας «εφόδου στον ουρανό». Προανάγγελλε, μέσα στην προοπτική της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης, τον μαρασμό του νόμου, του δικαίου και του κράτους, μαζί με εκείνη των εμπορευματικών-χρηματικών σχέσεων, στη μετάβαση στη πανανθρώπινη αταξική κοινωνία του κομμουνισμού. Η θέση του Ράϊσνερ ομοφωνούσε με την περίφημη εκείνη κριτική του Νόμου και της νομικής σκέψης που θα επεξεργαστεί ο Yevgenyi Pashukanis στη νεαρή σοβιετική Ρωσία, πριν μπει στον κατάλογο των «προδοτών» κι εξοντωθεί από τον διάδοχό του στη θέση του επικεφαλής των σοβιετικών νομικών Vishinsky, παλιού μενσεβίκου, Μεγάλου Ιεροεξεταστή του σταλινισμού και εισαγγελέα στις διαβόητες Δίκες της Μόσχας.
Το Δίκαιο είναι το όπιο του λαού. Παραφράζοντας τον Μαρξ του 1844, κι ακολουθώντας τον στο δρόμο που ανοίγει στο Κεφάλαιο το 1867, για να λύσει το αίνιγμα της εμπορευματικής μορφής ως «κοινωνικού ιερογλυφικού», ο Ράϊσνερ αναζητά κι αυτός, για να διερευνήσει το αίνιγμα του νόμου, μιαν αναλογία «στις ομιχλώδες περιοχές του θρησκευτικού κόσμου»2, στο σύμπαν των φετίχ, εκεί που αλληλοσυνδέονται εμπόρευμα και νόμος.
Κάθε αναλογία έχει και τα όριά της. Αν ο νόμος έχει φετιχιστική λειτουργία και ασκεί ναρκωτική επίδραση ανάλογη με την θρησκεία, αυτό δεν σημαίνει ότι ο νόμος και το Δίκαιο έχουν και τα άλλα γνωρίσματα που βρίσκει η μαρξική ρήση για τη θρησκεία πριν καταλήξει ότι είναι το «όπιο του λαού». Σίγουρα ο νόμος δεν είναι «η καρδιά σε ένα κόσμο χωρίς καρδιά» κι ούτε το Δίκαιο είναι «το πνεύμα σε μιαν εποχή χωρίς πνεύμα»3. Αντίθετα, ο Νόμος περιχαρακώνει και περιφρουρεί το κενό που έχει στη θέση της καρδιάς ο κόσμος της εκμετάλλευσης ενώ το Δίκαιο αιωρείται σαν το εκδικητικό πνεύμα που καθιερώνει το διαρκές κοινωνικό έγκλημα της απομύζησης της υπερεργασίας των άμεσων παραγωγών. Με την επικράτηση του καπιταλισμού γίνεται το μη πνεύμα σε μιαν εποχή όπου «κάθε άγιο βεβηλώνεται»4, καθαγιάζοντας τη βεβήλωση όλων των ανθρώπινων σχέσεων στο βωμό της συσσώρευσης του κεφαλαίου.
Τηρουμένων, πάντως, των αναλογιών, το Δίκαιο είναι το όπιο του λαού. Αν τέτοιες αντιλήψεις για το νόμο και το Δίκαιο φαίνονται βέβηλες σήμερα είναι πρώτα-πρώτα γιατί ενταφιάστηκαν στα ερείπια της Σοβιετικής Ένωσης και του υπαρκτού σταλινισμού. Εκεί, όμως, είχαν ταφή ζωντανές ήδη δεκαετίες πριν, μαζί με τον Πασουκάνις και την ορμή της πρώτης επαναστατικής περιόδου.
Μετά το 1991, οι αναφορές σε Δίκαιο και Νόμο που σβήνουν μαζί με το Κράτος ακούγονται σαν αναχρονιστικές παραφωνίες ενώ φαίνεται να επανέρχεται στον χαοτικό μεταψυχροπολεμικό κόσμο ένα «Φυσικό Δίκαιο χωρίς Φύση», για να χρησιμοποιήσουμε την έκφραση του Ernst Bloch.5 Σ’ αυτό καταφεύγουν αναζητώντας νομιμοποίηση οι πιο διαφορετικές, αντιφατικές και αλληλοσυγκρουόμενες δυνάμεις, η κάθε μια με τον δικό της τρόπο. Πέρα από την (εν πολλοίς φαιδρή) αντιπαράθεση μιας «χομπσιανής» Αμερικής και μας «καντιανής» Ευρώπης6, ιδεολογία όλων των ιμπεριαλιστικών πολέμων που σε μια αδιάκοπη σειρά διαδέχτηκαν τον Ψυχρό Πόλεμο, από την Γιουγκοσλαβία ως το Αφγανιστάν και το Ιράκ, αποτελεί η τελετουργική επίκληση των «οικουμενικών δικαιωμάτων του ανθρώπου». Γίνεται βάναυση χρήση ενός «Φυσικού Δικαίου» στο οποίο έχει καταστεί κενή αφαίρεση, μαζί με την όποια οντολογική θεμελίωση στη Φύση, το ίδιο το ιστορικό περιεχόμενο του φυσικού δικαίου σε όλες τις εκδοχές του συμπεριλαμβανομένης και εκείνης του Hobbes.
Είναι ένα φυσικό δίκαιο που παραπέμπει περισσότερο στο «αντι-φυσικό δίκαιο» του Carl Schmitt. Καθόλου τυχαία η υποδοχή του θεωρητικού της «πολιτικής θεολογίας» και της «κατάστασης έκτακτης ανάγκης», αυτού του Μεγάλου Ιεροεξεταστή της αντεπανάστασης και του ναζισμού, γίνεται ολοένα πιο θερμή, δεξιά και «αριστερά», σε όλη την μεταψυχροπολεμική περίοδο, με κορύφωση την πραγμάτωση της θεωρίας του, μετά την 11η Σεπτεμβρίου, με την επίσημη κήρυξη από τους Κυρίαρχους μιας διαρκούς «κατάστασης έκτακτης ανάγκης», στο όνομα του περιβόητου «πολέμου κατά της τρομοκρατίας»…
Από την άλλη, την αντίθετη πλευρά, στο χώρο όλων όσων αγωνιούν για τις
δραματικές εξελίξεις, όσων αντιστέκονται, ριζοσπαστικοποιούνται στις νέες
συνθήκες ή κι αναζητούν νέους δρόμους χειραφέτησης, τόσο το βάρος της αμετάκλητης χρεοκοπίας του σταλινισμού και των ανελεύθερων γραφειοκρατικών καθεστώτων του όσο και η απειλή από την επιδεινούμενη ρίκνωση των δημοκρατικών ελευθεριών στο όνομα της «αντιτρομοκρατικής» δημοκρατίας ωθούν σε μια επανατοποθέτηση απέναντι στη κληρονομιά του φυσικού δικαίου και της πιο ριζοσπαστικής έκφρασής του, την ρουσσωϊκής έμπνευσης Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη.
Την επαύριον της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου, ο Etienne Balibar θα
εισάγει την έννοια της ιgalibertι, της ισοελευθερίας, της πλήρους ταύτισης της ελευθερίας και της ισότητας που, κατά την γνώμη του, ενυπάρχει στην Διακήρυξη7. Την ίδια την Διακήρυξη ο Μπαλιμπάρ δεν την θεωρεί συνέχεια του φυσικού δικαίου, έστω και στη ριζοσπαστικοποιημένη μορφή που της έδωσε ο Ρουσσώ, αλλά εκδήλωση της κρίσης του και ξεπέρασμά του. Στο αίτημα, όμως δικαίου που προβάλει ο ίδιος, όσες αποστάσεις κι αν κρατά από την ιστορική μήτρα του φυσικού δικαίου, όσο κι αν απορρίπτει ρητά κάθε ουσιοκρατία κι αναφορά στη Φύση και τη φύση του ανθρώπου, ο πυρήνας του φυσικού δικαίου επανεμφανίζεται κι όχι μόνο με την υπεράσπιση των αρχών του ιδρυτικού ντοκουμέντου της Γαλλικής Επανάστασης.
Η προβληματική πρόταση για μια citoyennetι surdιterminιe par la diffιrence
anthropologique8, μια ιδιότητα του πολίτη επιπροσδιορισμένη από την ανθρωπολογική διαφορά, ιδιαίτερα την «διαφορά των φύλων», όπως την αποκαλεί ο Μπαλιμπάρ, επαναφέρει το φάσμα ενός φυσικού δικαίου χωρίς Φύση, αυτή τη φορά στο όνομα μιας ρήξης με την ουσιοκρατία, η οποία, όμως, επιστρέφει μέσα από ανθρωπολογικές αναφορές και μια, σε τελευταία ανάλυση, φυσιοκρατική-ουσιοκρατική αντίληψη περί «διαφοράς φύλου». Η προβληματική της ισοελευθερίας του Μπαλιμπάρ που απαιτεί, βέβαια, την δική της διεξοδική κριτική ανάλυση, είναι εμβληματική μιας γενικότερης στροφής μετά το 1989, ιδιαίτερα ανάμεσα στους κύκλους των μαρξιστών που είδαν βεβαιότητες δεκαετιών να καταρρέουν. Μαζί με τις ελευθερίες που παραδοσιακά αποκαλούνταν «τυπικές» και «αστικές» και τώρα γίνονται βασικό διακύβευμα των κοινωνικών αγώνων, παύουν να καταδικάζονται εκ των προτέρων σε μαρασμό και αφάνιση το δίκαιο, ο νόμος και, αναπόφευκτα, το ίδιο το Κράτος. Εγκαταλείπεται και σαν ανάμνηση η αντίληψη για ένα δίκαιο-όπιο του λαού, καθώς επικρατεί η αντίληψη ενός δικαίου –εγγυητή του ατόμου σε μια χειραφετημένη δημοκρατική κοινωνία.
Μέσα στο κυρίαρχο ιδεολογικά κλίμα, εγκαταλείπεται η βαριά τραυματισμένη από τη σταλινική τυραννία έννοια της επαναστατικής δικτατορίας του προλεταριάτου ως κράτους που σβήνει στη μετάβαση σε μια αταξική κομμουνιστική κοινωνία χωρίς κράτος, δίκαιο και νόμους. Το αντικαθιστά το όραμα μιας ριζοσπαστικής «ελευσόμενης δημοκρατίας», μιας dιmocratie ΰ venir (Derrida), ταυτισμένης με την κοινωνική χειραφέτηση.
Μετά τον κομμουνιστή Μαρξ, λοιπόν, ξανά ο ριζοσπάστης δημοκράτης Ρουσσώ; Ένας Ρουσσώ χωρίς και ενάντια στον Μαρξ;
Ίσως- θα αναρωτηθούν άλλοι- το ζητούμενο να είναι ένας Μαρξ μαζί με τον
Ρουσσώ; Ή, μήπως, πρέπει να αναζητήσουμε πέρα από τον ρουσσωϊκό ορίζοντα, βλέποντας πάντα μαζί με τον μπενγιαμινικό Άγγελο της Ιστορίας να συσσωρεύονται μπροστά μας τα ερείπια των καταστροφών, μήπως πρέπει να συναντήσουμε και να αναγνωρίσουμε, εκεί που συναντιούνται οι ιστορικές καταστροφές με τον ορίζοντα της ρουσσωϊκής επαναστατικής Αρκαδίας, έναν Μαρξ πέραν του Ρουσσώ;

2. Τα φαντάσματα του Μαρξ και του Ρουσσώ βρέθηκαν πολλές φορές ενώπιος ενωπίω, πολύ πριν τις καταρρεύσεις στην Ανατολή, προαναγγέλλοντας τα επερχόμενα.
Ανάμεσα στους στοχαστές που συγκροτούν αστερισμό γύρω από το επαναστατικό Συμβάν του Μάη του ’68, ο κατεξοχήν στοχαστής της εξουσίας Michel Foucault προειδοποίησε τους μαρξιστές για τις ολέθριες συνέπειες που έχει στην αντιμετώπιση του Κράτους και της εξουσίας –του κεντρικού προβλήματος της κοινωνικής επανάστασης- η «ρουσσωποίηση » του Μαρξ.
Στη διάλεξη για τους Βρόχους της εξουσίας9 που έδωσε το 1976 ο Φουκώ στο Πανεπιστήμιο της Bahνa, στη Βραζιλία συσχετίζει την δική του προσέγγιση στο ζήτημα της εξουσίας με εκείνη του Μαρξ στο 2ο τόμο του Κεφαλαίου καθώς και οι δυο διαχωρίζουν σχέσεις εξουσίας και κράτος βλέποντας τις πρώτες να αναδύονται και να αναπτύσσονται μέσα στην κοινωνία και την κρατική εξουσία να είναι παράγωγη, ενώ αντίθετα η μοντέρνα αστική θεωρία του κράτους, από τον Grotius ως τον Ρουσσώ, βλέπουν την κοινωνία να δομείται σε σώμα από ένα κεντρικό σημείο κυριαρχίας (souverainetι) και να απορρέουν οι εξουσιαστικές σχέσεις σε κατιούσα τάξη από το κράτος.10
Ο «επίσημος μαρξισμός», ιδιαίτερα όπως κωδικοποιήθηκε από τον κομματικό-κρατικό λόγο των σταλινικών ΚΚ, ταυτίζει εξουσία με Κράτος και υποτάσσει όλο το δίκτυο των πολύμορφων εξουσιαστικών κοινωνικών σχέσεων στο νομικό και κρατικό εποικοδόμημα. Λέει ο Φουκώ: «Εάν αναλύουμε την εξουσία δίνοντας προνομιακή θέση στο μηχανισμό του Κράτους, εάν αναλύουμε την εξουσία θεωρώντας την σαν ένα μηχανισμό συντήρησης, εάν θεωρούμε την εξουσία σαν ένα νομικό εποικοδόμημα, τότε δεν κάνουμε τίποτα άλλο παρά να επαναλαμβάνουμε το κλασσικό θέμα της αστικής σκέψης που θεωρεί ουσιαστικά την εξουσία σαν νομικό γεγονός.» Και καταλήγει: «Να δίνει κανείς την προνομιακή θέση στο μηχανισμό του Κράτους, στη λειτουργία της συντήρησης, στο νομικό εποικοδόμημα σημαίνει, κατά βάθος, «να ρουσσωποιεί» τον Μαρξ. Σημαίνει να τον επανεγγράφεις στην αστική και νομική θεωρία της εξουσίας»11( υπογράμμιση δική μας). Συνέχεια